«ال‌نینو» چه سرنوشتی را برای پاییز و زمستان کرمان رقم می‌زند؟
اظهارنظرهای غیرکارشناسی درباره پدیده «ال‌نینو» که قرار است امسال در کشور رخ بدهد، کارشناسان اداره کل هواشناسی استان کرمان را بر آن داشت تا در یک نشست خبری، ابعاد دقیق و اثرات این پدیده جوّی را شفاف‌سازی کنند. آنچه که مشخص است اینکه از بارش‌های شدید پاییز و زمستان؛ البته آن‌طور که جامعه برای آن لحظه‌شماری می‌کند که بی‌آبی را برطرف کند، در کرمان چندان خبری نیست اما آیا سیل و حوادث غیرمترقبه و تخریب هم نخواهیم داشت؟ برای پاسخ این پرسش، گزارش را تا پایان بخوانید.
در نشست خبری که روز چهارشنبه با حضور مدیرکل هواشناسی استان کرمان، رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی و کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی این اداره کل برگزار شد، درباره آنچه که با وقوع پدیده ال‌نینو قرار است در این استان رخ بدهد توضیحاتی داده شد.
مدیرکل هواشناسی استان کرمان در سخنانی کوتاه اظهار کرد: وقوع ال‌نینو سطح توقع مردم را بالا برده و انتظار دارند که امسال در پاییز و زمستان بارندگی خیلی خوبی داشته باشیم.
محسن عراقی‌زاده افزود: احتمالا در برخی مناطق کشور بارندگی شدید و سیلاب را داشته باشیم، در استان کرمان ممکن است سطح بارندگی پاییزی کمتر از برخی دیگر از مناطق کشور باشد ولی احتمال وقوع سیلاب وجود دارد و همه دستگاه‌های مسئول باید برای این شرایط آمادگی داشته باشند.
چیستی ال‌نینو
در ادامه این نشست، کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان به زبان ساده پدیده ال‌نینو را تشریح و اظهار کرد: اقیانوس‌های روی کره زمین منبع انرژی هستند که تغییرات دمای آن بر جوّ کره زمین تاثیر می‌گذارد. ال‌نینو در واقع تغییرات دمای میانگین سطح اقیانوس آرام در قسمت استوایی (یعنی شرق و غرب) آن است و هر زمان که تغییرات دمایی بین شرق و غرب اقیانوس آرام نسبت به میانگین آن بیش‌تر شود ال‌نینو اتفاق می‌افتد و به وضعیت عکس آن لانینو گفته می‌شود.
مریم سلاجقه افزود: وقتی ال‌نینو داریم، برای اینکه ببینیم در شرایط آب‌وهوایی چه اتفاقی رخ می‌دهد، باید سایر شاخص‌ها هم همسو باشد. مثلا اقیانوس‌های هند و اطلس را هم داریم که تغییرات آن بر جوّ اثر می‌گذارد، اگر تغییرات شاخص‌ها همسو باشند، به‌عنوان مثال شاخص پی‌دی‌او (نوسان دهه‌ای) اقیانوس آرام شمالی مثبت و ال‌نینو هم مثبت باشد، می‌گوییم در ایران بارش اتفاق می‌افتد یا شاخص اقیانوس هند مثبت و ال‌نینو هم باشد پیش‌بینی افزایش بارش‌ها را خواهیم داشت.
وی با تاکید بر تاثیرات شاخص‌های اقیانوسی بر اقلیم و دما و بارش در کشورها ادامه داد: امسال گفته شده که پدیده ال‌نینو را داریم که اثرات آن برای برخی کشورها پربارشی و برای برخی دیگر خشکسالی است ضمن اینکه تغییرات دمایی هم رقم خواهد خورد.
کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان بیان کرد: براساس پیش‌بینی انجام شده، قرار است بارش‌ها برای کشور ما بیش‌تر شود و تغییرات دمایی بالاتر برود.
سلاجقه با اشاره به اثرات پدیده ال‌نینو در سال‌های گذشته بر کشورها که از جمله آن فقر و امنیت غذایی است، گفت: ال‌نینو در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ امنیت غذایی ۶۰ تا ۱۰۰ میلیون نفر را تحت‌تاثیر قرار داده که بیش‌ترین تاثیر آن هم بر مناطقی از جمله آمریکای مرکزی، آفریقای جنوبی و شرق آفریقا بود چرا که دچار خشکسالی شدند.
وی اضافه کرد: اثرات کلی ال‌نینو بر ایران شامل تغییرات در بارش‌ها، تغییرات دمایی و تغییرات تبخیر و تعرق به دلیل افزایش دماست که این افزایش تبخیر بر ذخیره آب ما تاثیر دارد.
۱۷ بار ال‌نینو در ایران
در ادامه این نشست، رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان گفت: نقشه‌های هواشناسی در ماه جولای سال جاری میلادی، ال‌نینو را برای ایران با تاثیر پربارانی قوی نشان می‌دهد، در ماه آگوست، طبق این نقشه‌ها بارش‌ها کمتر شده و در سپتامبر مشاهده می‌شود که ال‌نینو به قدرتمندی پیش‌بینی ماه جولای نیست.
حمیده حبیبی افزود: ال‌نینو برای فصل پاییز به بعد اثرگذار است و هرچه که به پاییز نزدیک می‌شویم نقشه‌ها واقعی‌تر می‌شود.
وی ادامه داد: در ایران بررسی‌های آماری در یک دوره ۷۰ ساله مشخص می‌کند که پیش از این ۱۷ سال ال‌نینو را تجربه کرده‌ایم که در این سال‌ها حداقل بارش ۱۸۴ میلی‌متر و حداکثر حدود ۳۷۳ میلی‌متر بوده است.
رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان با تاکید بر اینکه ال‌نینو پدیده تازه‌ای نیست بلکه در سال‌های گذشته هم آن را داشته‌ایم، اظهار کرد: از سال‌های ۱۹۵۱ تا ۲۰۲۵ ال‌نینو را با بارندگی زیاد داشتیم که از جمله آن می‌توان به سال‌های ۱۹۵۳، ۱۹۶۳ و همچنین ۲۰۱۹ اشاره کرد که چنین وضعیتی را داشتیم اما برخی سال‌ها ال‌نینو اتفاق افتاده در حالی که بارش در کشور کمتر از حد نرمال بوده است که سال ۲۰۲۳ یک مثال آن است.
حبیبی تصریح کرد: وجود ال‌نینو نشان‌دهنده قطعیت پربارشی نیست.
ال‌نینو در کرمان
وی با بیان اینکه برای امسال، بسیار از این گفته می‌شود که بارش‌های بیش‌تر از نرمال باید اتفاق بیفتد، گفت: برای اینکه ببینیم تحقق این پیش‌بینی در استان کرمان به چه صورت خواهد بود، میزان بارندگی‌های نرمال را باید مرور کنیم. میزان بارش نرمال استان در ماه مهر، یک درصد کل بارش سال آبی است. میزان بارش میانگین استان در یک سال آبی ۱۳۹ میلی‌متر است که یک درصد آن در نخستین ماه پاییز اتفاق می‌افتد. این ارقام نشان می‌دهد که وقتی صحبت از این می‌شود که بارش بیش از نرمال خواهیم داشت، یعنی این یک درصد در مهرماه قدری بیش‌تر خواهد شد که میزان ناچیزی است بنابراین، نباید انتظار بارش زیاد در این ماه را داشته باشیم.
رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان برای تشریح بهتر تاثیرات ال‌نینو بر بارش‌های استان درباره ماه‌های دیگر نیز توضیح داد و اظهار کرد: در استان کرمان در ماه آبان به طور نرمال سه درصد بارش‌های یک سال آبی اتفاق می‌افتد؛ حالا این سه درصد ممکن است تحت‌تاثیر ال‌نینو به مثلا حدود چهار درصد برسد.
حبیبی با بیان اینکه در آذرماه ۱۳ درصد بارش‌های یک سال آبی را داریم، اظهار کرد: در استان کرمان برای آبان و آذر، میانگین بارش استان در بلندمدت تقریبا ۱۸ میلی‌متر است و اگر فراتر از نرمال هم شود حد بسیار بالایی نخواهد داشت.
وی سپس درباره میزان بارش‌های سالانه استان در زمستان توضیح داد و بیان کرد: ۲۰ درصد بارش‌های سالیانه استان در دی‌ماه، ۲۱ درصد در بهمن‌ماه و ۱۹ درصد بارش سالیانه در اسفندماه اتفاق می‌افتد.
رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان حجم میزان بارش در این سه ماه را نیز اعلام کرد: در دی‌ماه میانگین بارش بلندمدت در استان کرمان ۲۸ میلی‌متر، بهمن‌ماه ۲۹ میلی‌متر و اسفندماه ۲۵ میلی‌متر است.
حبیبی سپس بیان کرد: حالا خودتان محاسبه کنید که اگر بارش فراتر از نرمال تحت‌تاثیر ال‌نینو داشته باشیم یعنی این ارقام تا چه حد افزایش خواهد یافت؟
همدستی ال‌نینو و گرمایش زمین
در ادامه این نشست، کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان تاکید کرد که نباید تنها به اثرات ال‌نینو توجه کرد و از تاثیر گرمایش زمین بر تغییرات اقلیمی غافل شد.
مریم سلاجقه اظهار کرد: در کنار پدیده ال‌نینو، گرمایش جهانی را داریم که موجب می‌شود حد اقلیمی تغییر کند که در پی آن، مثلا در منطقه‌ای که در میانگین بلندمدت سه میلی‌متر بارش داشته، ممکن است این بارش ناگهانی رخ بدهد.
وی با تاکید بر اینکه در کنار تاثیرات ال‌نینو باید به گرمایش جهانی هم توجه داشته باشیم، افزود: تحت‌تاثیر گرمایش جهانی، احتمال اینکه بارش‌های خارج از نرمال اتفاق بیفتد و سیل و تخریب رخ بدهد همچنان وجود دارد.
کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان ادامه داد: بنابراین، ممکن است با ۱۰ میلی‌متر و حتی سه میلی‌متر بارش در مهرماه، سیلاب اتفاق بیفتد.
سلاجقه با بیان اینکه گرمایش جهانی هم در بارش‌ها و هم دمای هوا تاثیر دارد، اظهار کرد: تغییر اقلیم باعث می‌شود بارش‌ها از حالت پیوسته به رگباری تغییر ماهیت دهد که در زمان کوتاه و به‌صورت سریع و با شدت بالا اتفاق می‌افتد و زمین فرصت جذب این آب را ندارد و رواناب و سیلاب اتفاق می‌افتد.
بارش‌های پاییز و زمستان
در ادامه این نشست، رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان درباره بارش‌های پاییز و زمستان امسال گفت: برای نیمه مهر تا نیمه آبان بارش کشور بیش از نرمال پیش‌بینی شده است اما برای جنوب‌شرق کشور کمتر از نرمال پیش‌بینی شده است.
حبیبی افزود: نیمه آبان تا نیمه آذر، در بیش‌تر مناطق کشور بارش بیش‌تر از نرمال است. برای نیمه آذر تا نیمه دی بارش در بیش‌تر مناطق به خصوص شمال و غرب کشور، بارش بیش از نرمال پیش‌بینی شده است که بارش در استان کرمان در این بازه زمانی تقریبا در محدوده نرمال است.
وی با بیان اینکه بارش در نیمه دی تا نیمه بهمن هم در حد نرمال پیش‌بینی شده است، اضافه کرد: در نیمه بهمن تا نیمه اسفند، برای استان کرمان عمدتا بارش در حد نرمال خواهد بود.
رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوّی اداره کل هواشناسی استان کرمان تصریح کرد: در مجموع باید گفت که در استان کرمان در پاییز امسال، بارش‌ها نرمال تا بیش‌تر از نرمال و از آذرماه به بعد بارش‌ها عمدتا در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
ال‌نینو و گرما و سرما
در ادامه این توضیحات، کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان گفت: پربارشی که گفته شده تحت‌تاثیر ال‌نینو اتفاق می‌افتد بیش‌تر در نیمه غربی کشور خواهد بود. در کرمان عمدتا بارش‌های فصل پاییز در مناطق مرکزی و جنوبی غربی و جنوبی خواهد بود.
سلاجقه با بیان اینکه یکی دیگر از اثرات دیگر ال‌نینو تغییرات میانگین دماست، افزود: برای پاییز و زمستان، میانگین دما بالاتر از نرمال پیش‌بینی شده است که موجب می‌شود سرمازدگی به‌ویژه در مناطق جنوبی استان کمتر شود ولی گرمایش جهانی هم تغییراتی را رقم می‌زند.
وی افزود: یکی از اثرات منفی این شرایط اقلیمی که احتمال سال آینده در بخش کشاورزی مشاهده خواهد شد این است که تغییر در تامین نیاز سرمایی و دماهای بالاتر از میانگین، باعث تغییر در رشد و نمو درختان و گیاهان می‌شود و ممکن است درختان در زمستان زودتر بیدار و در بهار دچار سرمازدگی شوند.
کارشناس مسئول هواشناسی کاربردی اداره کل هواشناسی استان کرمان با اشاره به افزایش تبخیر و تعرق تحت‌تاثیر این تغییرات دمایی اظهار کرد: در مناطقی که کم‌بارشی رخ می‌دهد، وقتی میانگین دما بالاتر باشد باعث تبخیر و کاهش منابع آب زیرزمینی می‌شود.
سلاجقه اضافه کرد: اثر دیگر این است که بارش برف در سطح گسترده در مناطق نخواهیم داشت؛ مناطق سردسیر برف را خواهند داشت ولی احتمال وقوع برف گسترده پایین است.
